مشکلات حافظه در کودکان

ناتوانی در به خاطر سپردن اطلاعات جدید آموخته شده، فراموشی مکان چیزها، فراموشی تکالیف یا از دست دادن وسایل مدرسه شایع ترین نشانه های مشکلات حافظه در کودک است. البته ویژگی های حافظه کودکان در کودک های مختلف، متفاوت است اما به طور کلی فراموشی و مشکلات حافظه در کودکان یکی از بیماری هایی است که بر زندگی روزمره کودکان تاثیر منفی می گذارد. رشد حافظه سیستمی است که نه تنها در سنین بالا بلکه از دوران کودکی نیز باید سرمایه گذاری شود. مخصوصاً کودکانی که مشکل کمبود توجه دارند و در ثبت اطلاعاتی که می بینند یا می شنوند در حافظه خود مشکل دارند و به سرعت آن را فراموش می کنند.

علل مشکلات حافظه در کودک چیست؟

اختلال یادگیری: تقریباً همه کودکان مبتلا به ناتوانی های یادگیری دچار فراموشی می شوند زیرا حافظه کوتاه و بلند مدت آنها به کندی کار می کند و ظرفیت های آنها محدود است. اگر دیر شروع به صحبت کند و با وجود اینکه 5 سال دارد نتواند تا 10 بشمارد، یا با وجود اینکه کلاس اول دبستان را تمام کرده است، خواندن و نوشتن را به طور کامل نیاموخته باشد، طبیعی است که با مشکلات حافظه در کودک مواجه شویم.

بیماری ها: فراموشی به ویژه در کودکان مبتلا به فنیل کتونوری (PKU) بسیار شایع بسیار شایع است. زیرا این کودکان از مصرف بسیاری از غذاها مانند شیر و لبنیات، گوشت و فرآورده های گوشتی، آجیل و حبوبات منع می شوند. دریافت ناکافی پروتئین که مهمترین منبع غذایی برای رشد مغز است باعث مشکلات حافظه کودکان  می شود.

آسیب های عاطفی: موقعیت هایی مانند عدم محبت و جلب توجه کافی، مشاهده دعواهای خانوادگی، قرار گرفتن در معرض خشونت عاطفی و جسمی نیز بر رشد مغز و مشکلات حافظه در کودکان  تأثیر می گذارد. کودکی که احساس امنیت نمی کند و با نگرانی دائمی بزرگ می شود، اغلب دچار مشکل فراموشی می شود.

تغذیه نادرست و ناکافی: مشکلات حافظه دربچه هایی که به دلیل مشکلات اقتصادی نمی توانند تغذیه کافی داشته باشند و با غذاهای آماده تغذیه می شوند و قند زیاد مصرف می کنند نیز مشاهده می شود.

کمبود توجه: شایع ترین علت مشکلات حافظه در کودک کمبود توجه است. کودک مبتلا به کمبود توجه نمی تواند به وقایع و اطلاعات توجه کافی داشته باشد و بنابراین خیلی سریع فراموش می کند. اگر او نمی تواند صبر کند تا شما جمله خود را تمام کنید و احساس می کنید که به حرف شما گوش نمی دهد، و در تکرار جمله ای که شما گفته اید مشکل دارد، به احتمال زیاد شما با مشکل حافظه در کودک خود مواجه هستید.

چرا مشکلات حافظه در بچه ها پدید می آید؟

ظرفیت حافظه هر فردی متفاوت است و این کاملا طبیعی است. انسان ها از بدو تولد شروع به یادگیری و رشد ذهن خود می کنند. حتی عوامل بسیار اساسی مانند تغذیه، الگوی خواب، وضعیت روحی و روانی فرد و استرس بر حافظه تأثیر می گذارد. با این حال، مشکلات حافظه کودک و نوجوان ممکن است همیشه با استرس یا کمبود توجه مرتبط نباشد. همچنین ممکن است به دلیل عوامل فیزیکی مانند کمبود ویتامین، کم خونی، اختلال در ترشحات داخلی مشکلات حافظه کودکان پدید آید. در این موارد ابتدا باید به دنبال ارزیابی عصبی و کمک متخصص بود.

رفع مشکلات حافظه کودک با بازی کردن

یکی از موثرترین راه ها برای رفع مشکلات حافظه در کودکان بازی است. بازی یک فعالیت طبیعی است که به کودک اجازه می دهد یاد بگیرد و با محیط خود ارتباط برقرار کند، که در ادامه به تعدادی از آنها اشاره میکنیم.

1. یکی از بهترین بازی ها برای دانستن وجود یا عدم وجود مشکلات حافظه در کودک این است که 3 وسیله بردارید. به او بگویید با دقت به وسایل نگاه کند، سپس از او بخواهید چشمانش را ببندد. یکی از وسایل را مخفی کنید و از او بپرسید کدام یک گم شده است. در مرحله بعد تعداد وسایل را افزایش دهید.
2. تکرار اطلاعات مهم باعث افزایش ماندگاری اطلاعات می شود و تاثیر به سزایی در رفع مشکلات حافظه در بچه ها دارد. جمله را بگویید و از او بخواهید دقیقا تکرار کند. با جملات کوتاه شروع کنید و به جملات طولانی تر برسید.
3. اعداد را بگویید وقتی کارتان تمام شد، از او بخواهید به ترتیب تکرار کند. با 3 رقم شروع کنید، در مرحله بعد تعداد ارقام را افزایش دهید. به خاطر سپردن 5 عدد به ترتیب سطح بسیار خوبی برای دوره پیش دبستانی است.
4. با استفاده از فناوری های جدید، بازی های مختلف موجود برای گوشی های هوشمند، رایانه ها و تبلت ها مانند معماها، پیچ و خم ها، مشکلات منطقی نیز می تواند مشکلات حافظه در کودکان را بهبود بخشد. با این حال، بازی هایی که کودک به جای انفرادی با دوستان یا خانواده خود انجام می دهد همیشه سودمندتر است.

توصیه های مهم به خانواده ها در رابطه با مشکلات حافظه کودکان

ناتوانی در حفظ اطلاعات آموخته شده در حافظه، گم شدن وسایل یا به خاطر سپردن محل قرار دادن آن ها، فراموشی درس یا تکالیف از مشکلات حافظه در کودکان امروزی است.

اگر مشکوک به مشکلات حافظه در کودک خود هستید، بلافاصله با روانشناس تماس بگیرید.

یکی از بهترین راه ها برای حل مشکلات حافظه کودک، انجام تمرینات ذهنی است.

سعی کنید تا حد امکان تغذیه کودک با غذاهای طبیعی باشد. کودک را از مواد قندی دور نگه دارید.

فراموش نکنید که فضای آرامش و امنیت در خانه یکی از مهم ترین مواد مغذی برای رفع مشکلات حافظه کودک است.

اگر اطلاعاتی را که در درس آموخته فراموش کرد، تمایلی به مطالعه نداشت و در توجه مشکل داشت، از متخصص کمک بگیرید.

مدت هاست می دانیم که نواختن آلات موسیقی و همچنین اسباب بازی ها بر رفع مشکلات حافظه در کودکان تاثیر مثبت دارد. مطالعات نشان می دهد که کودکانی که به موسیقی مشغول هستند پیشرفت تحصیلی قابل توجهی نسبت به سایرین دارند.

جلوگیری از به وجود آمدن مشکلات حافظه در کودکان با معاشرت

معاشرت و برقراری ارتباط با دیگران به کودک فرصت مشاهده می دهد. این چیزی است که از مشکلات حافظه کودکان جلوگیری می کند. زندگی در انزوا و تنها در خانواده برای کودک یک ضرر بزرگ است، زیرا فعالیت های اجتماعی نیز مغز ما را تحریک می کند. محققان دانشگاه هاروارد دریافتند افرادی که فعال ترین زندگی اجتماعی را دارند کمترین میزان کاهش حافظه را دارند. اجتماعی کردن کودکان، زمینه رفع مشکلات حافظه در کودکان را فراهم می کند.