کودک از بدو تولد برای برقراری ارتباط با انسان ها و دنیای پیرامون خود در تلاش است.
حرف زدن کودک و ایجاد ارتباط او با محیط در ابتدا به صورت کلامی نبوده و کودک سعی می کند با بدن خود و ایما و اشاره این ارتباط را شکل دهد.
روند یادگیری در کودکان، از دوران بارداری آغاز می شود.
صحبت کردن با کودک، خواندن داستان برای او و پخش موسیقی های آرامش بخش، در دوران بارداری مادر، در زود حرف زدن کودک، نقشی تعیین کننده دارند.
جنین دارای روح و عواطفی است که در حال شکل گیری است؛
صحبت کردن با جنین در آن دوران، باعث می شود تا او، صدای شما را بشناسد و نسبت به صداهای دیگر متمایز داند.
کودک بعد از تولد، قادر به برقراری ارتباط کلامی با دیگران نیست؛
اولین شیوه برقراری ارتباط کودک و رساندن پیام او، گریه کردن و جیغ زدن است.
در هنگام تولد تا 3 ماهگی، کودک با گریه پیام های خود را به والدین و اطراف می رساند؛
با گریه غذا می خواهد، با گریه خوابش می آید، با گریه از مادر می خواهد پوشکش را عوض کند، با گریه درخواست فلان شیء را دارد و… .
رفته رفته و به مرور زمان، کودک با شنیدن صداهای اطراف، نحوه ایجاد اصوات مختلف را یاد می گیرد و تا شش ماهگی، زمزمه های مختلفی را یاد گرفته و تولید می کند.
از سه ماهگی تا شش ماهگی کودک، اصوات و زمزمه های معنادار یا بی معنی متعددی از کودک می شنوید، دادا، دد، بابا، غان غان و … برخی از این اصوات در این دوران هستند.
در این دوران اگر هم کلمات معنی دار مانند بابا یا مامان، توسط کودک شما تولید شوند،
برای خود کودک معنی نداشته و آن ها هنوز این کلمات را درک نکرده اند و صرفا به دلیل زیاد شنیدن این کلمات، این صداها را تولید می کنند.
اصواتی که کودک در این دوران، از خود تولید می کند، تقریبا بین تمامی کودکان در سراسر دنیا یکسان است؛
ربطی ندارد که زبان شما ترکی باشد یا انگلیسی و فارسی، اصوات کودکان در این رده سنی یکسان است.
از هفت ماهگی تا یک سالگی، کودک، صداهای اطراف خود را بیشتر درک می کند و سعی می کند صداهای مختلف را در ذهن خود تشخیص دهد.
در این دوران، صحبت کردن شمرده شمرده با کودک (به گونه ای که حالت لب ها برای او مشخص باشد) و نیز خواندن داستان های کودکانه برای آن ها در نحوه حرف زدن کودکان تاثیر زیادی دارد.
به چشمان کودک نگاه کنید و با او صحبت کنید و او را نوازش کنید؛
کودک در 7 ماهگی به حرکات بدن و صورت شما توجه بسیاری دارد، و سعی دارد این حرکات را درک کرده و در ذهن خود تثبیت کند.
معمولا کودکان از یک سالگی تا دوسالگی، شروع به یادگیری کلمات متعددی می کنند.
تا دوسالگی، در حالت نرمال، کودک باید تا 50 کلمه را یاد بگیرد، برخی از کودکان کمتر و برخی نیز بیشتر از این مقدار را می توانند تلفظ کنند.
کودک از یک سالگی به بعد، درک و فهم بیشتری نسبت به صداها و صحبت هایی که با او می شود دارد، اسم خود را می شناسد،
اسم بسیاری از اشیاء و اشخاص را می شناسد و بسیاری از جملات و محتواهای اطراف خود را درک می کند؛
این موضوع به هوش کودک و نیز رفتار و گفتار عوامل محیطی بستگی دارد.
کودکانی که هوش زبانی بالایی دارند، با صحبت کردن والدین و اطرافیان با کودک، زودتر از سایر کودکان شروع به حرف زدن می کنند.
از دو سالگی تا سه سالگی، کودک توانایی زبانی بالاتری یافته و قادر به چسباندن کلمات به یکدیگر و جمله سازی خواهد بود.
ضمایر و لحن حرف زدن بچه، بلندی و کوتاهی صدا و ادبیات کودک در این دوران شکل می گیرد.
بهتر است در این دوران مراقب مکالمات خود در مقابل کودک باشید؛ چراکه کودکان مانند دستگاه ضبط صوت، عمل می کنند.
دایره لغات کودک در حال شکل گیری و بزرگ شدن است، پس هرچه از کلمات بهتری در ارتباطات خود و کودک استفاده کنید، آن کلمات را در ذهن کودک تثبیت کرده و تاثیر مثبتی در رشد ذهنی او گذاشته اید.
علت و درمان دیر حرف زدن کودک
اگر روند حرف زدن کودک شما، به شکل نرمال پیش نرفت، و مثلا کودک تا دوسالگی حتی قادر به ادای یک کلمه هم نبود، باید برای یافتن علت و درمان مشکل او به پزشک مراجعه کنید.
علل مختلفی در دیر حرف زدن کودک و زبان باز نشدن او موثر هستند که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.
عوامل ژنتیکی: اگر یکی از والدین کودک یا هردوی آن ها مشکل دیرحرف زدن در کودکی داشته اند یا در نزدیکان کودک این اختلال وجود داشته باشد، بروز این مشکل در کودک، دور از ذهن و منطق نخواهد بود.
عوامل جسمی و سلامتی: گاهی مشکل دیر حرف زدن کودک، به دلیل وجود مشکلات شنوایی یا ساختمان تکلمی دهان او است.
عفونت های گوش باعث ایجاد اختلال در سیستم شنوایی کودک شده و درست نشنیدن، اختلالات تکلمی را در پی خواهد داشت.
مشکلات موجود در سیستم تکلمی کودک، مانند معیوب بودن زبان، لب یا سقف دهان کودک، او را در ادای کلمات دچار مشکل کرده و باعث می شود او دیر زبان باز می کند.
مشکلات مغزی، از دیگر علل جسمی دیر حرف زدن کودکان به شمار می آید.
اگر ایجاد ارتباط مغز با سیستم تکلمی دچار نقصان باشد، کودک در تکلم دچار مشکل می شود.
درمان حرف نزدن کودک
شرکت در جلسات گفتار درمانی برای کودکان، در حرف زدن بچه ها بسیار موثر است.
در این جلسات، پزشک معالج، کودک را از لحاظ جسمی و روحی بررسی کرده و اختلال او را تشخیص می دهد؛
سپس با توجه به نوع اختلال، به درمان حرف نزدن کودک خواهد پرداخت.
گفتار درمانی شامل جلسات متعددی می شود که کودک باید به طور مرتب در آن ها شرکت کند و تمرین های پزشک را انجام دهد تا نتیجه مطلوب حاصل شود.